Trách nhiệm xã hội
và đạo đức

• 1
  Đọc trọn vẹn trong 60-70 phút.
• 2
  Đến phần "5 bài kiểm tra ra quyết định đạo đức" (Trang 5) và "6 yếu tố cường độ vấn đề" (Trang 7), dừng lại lâu hơn — đây là công cụ áp dụng được ngay.
• 3
  Bài học Siemens (Trang 8) — liên hệ với một sự cố đạo đức bạn từng nghe ở doanh nghiệp Việt.
• 4
  Cuối mỗi phần lớn, gập tài liệu lại và tự kể.

• Chương 3: Pressure groups là một thành phần của specific environment
• Chương 5: Phân biệt đối xử là vấn đề đạo đức — Chương 6 mở rộng khung đạo đức tổng quát
• Cả 6 chương tạo thành bộ công cụ đầy đủ về bối cảnh quản trị: nội tại (1-2-3), bên ngoài (4-5), và đạo đức/xã hội (6)

Đại diện nổi tiếng nhất: Milton Friedman — nhà kinh tế đoạt giải Nobel.

Lập luận:

• Nhà quản trị là nhân viên, không sở hữu doanh nghiệp
• Trách nhiệm với cổ đông — quan tâm duy nhất là lợi nhuận
• Khi tự ý dùng nguồn lực cho "lợi ích xã hội" → làm suy yếu cơ chế thị trường
• Tự bổ nhiệm thành "người làm chính sách không qua bầu cử"

Trách nhiệm xã hội vượt ra khỏi việc kiếm lợi nhuận, bao gồm cả bảo vệ và cải thiện phúc lợi xã hội.

Lập luận:

• Doanh nghiệp được nhà nước cấp phép — có trách nhiệm với xã hội rộng hơn
• Khung thời gian dài hạn — phải chấp nhận một số nghĩa vụ xã hội để tồn tại lâu

• Nike: Ra mắt app "Making" cho phép kỹ sư thấy tác động môi trường của lựa chọn vật liệu
• UPS: Lộ trình giao hàng có nhiều cú rẽ phải hơn rẽ trái → tiết kiệm nhiên liệu
• SC Johnson: Saran Wrap thân thiện môi trường (không có PVC). Dù không giữ mùi tốt bằng, không quay lại công thức cũ

L'Oreal: Cam kết bền vững toàn diện. Đặt yêu cầu nghiêm ngặt với hàng nghìn nhà cung cấp toàn cầu về dấu chân carbon, sử dụng nước, đa dạng sinh học.

Climeworks (Thụy Sĩ): Xây nhà máy địa nhiệt ở Iceland có thể bắt CO₂ trực tiếp từ không khí. Hệ thống đầu tiên đạt phát thải carbon âm bằng cách chuyển khí thải thành đá.

Đo sức mạnh niềm tin của một người.

Người có ego strength cao kháng cự được xung động hành động phi đạo đức, hành động theo niềm tin. Họ thể hiện nhất quán hơn giữa phán đoán đạo đức và hành động đạo đức.

Internal: Tin mình kiểm soát số phận → nhận trách nhiệm về hệ quả → dựa vào tiêu chuẩn nội tại → nhất quán.

External: Tin số phận do may rủi quyết định → ít nhận trách nhiệm → dựa vào lực lượng bên ngoài → ít nhất quán.

• Cấm thanh toán cho quan chức chính phủ nước ngoài để giành/duy trì kinh doanh
• Không cấm các khoản nhỏ cho công chức làm hành chính khi đó là phần được chấp nhận của kinh doanh ở nước đó
• 2017: Bộ Tư pháp Mỹ đưa ra 13 hành động thực thi FCPA, thu 1,13 tỷ USD tiền phạt

• Human Rights (2 nguyên tắc)
• Labor Standards (4 nguyên tắc) — không lao động cưỡng bức, lao động trẻ em, phân biệt đối xử
• Environment (3 nguyên tắc)
• Anti-Corruption (1 nguyên tắc) — chống tham nhũng, tống tiền, hối lộ

Hơn 9.700 người tham gia từ trên 160 quốc gia đã cam kết — sáng kiến công dân doanh nghiệp tự nguyện lớn nhất thế giới.

• Kết hợp với Bộ quy tắc đạo đức
• Mẫu hình từ top management
• Chính sách trách nhiệm
• Kiểm toán đạo đức định kỳ

• Dựa vào tình huống và câu chuyện trừu tượng
• Dùng trắc nghiệm thay vì cân nhắc và phán đoán
• Tổ chức rời rạc
• Mâu thuẫn với hệ thống thưởng nhấn mạnh kết quả với chi phí phương tiện

TOMS Shoes (Mỹ): Mô hình one-for-one — mỗi đôi giày bán ra, tặng một đôi cho người cần.

Microfinance Bangladesh: Cung cấp các khoản vay nhỏ cho phụ nữ để bắt đầu kinh doanh nhỏ. Yếu tố lớn giảm nghèo nông thôn.

Dùng công nghệ chi phí thấp để cung cấp giải pháp y tế cần thiết. Đã phát triển:

• Bộ dụng cụ sinh sản sạch
• Bộ kit thử nghiệm phòng lab cỡ thẻ tín dụng
• Ống tiêm vắc-xin dùng một lần

Đọc lại không phải ôn tập. Phải kéo từ não ra.

Cách hiệu quả: gập tài liệu, viết ra giấy, nói thành tiếng. Khi bí thì tra. Quá trình "moi từ trí nhớ" tạo ra trí nhớ bền.

Khoảng cách thời gian quan trọng hơn thời lượng.

Học 7 lần × 10 phút cách quãng hiệu quả hơn nhiều so với 1 lần 70 phút. Đừng nhồi.

Lướt cheatsheet + làm flashcards toàn bộ.

Như Lần 6. Sau lần này, kiến thức đã chuyển sang vùng trí nhớ dài hạn rất bền.